“Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla... Asra yemin olsun ki, insan mutlaka ziyandadır. Ancak iman edenler, salih amel işleyenler, birbirlerine hakkı tavsiye eden ve sabrı tavsiye edenler bunun dışındadır.” 

(Asr Suresi) 

≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈

Sultan

Seçkin

Bir kimse değilim

İsmimin baş harfleri acz tutuyor

Bağışlanmamı dilerim

Sana zorsa bırak yanayım

Kolaysa esirgeme

Hayat bir boş rüyaymış

Geçen ibadetler özürlü

Eski günahlar dipdiri

Seçkin bir kimse değilim

İsmimin baş harflerinde kimliğim

Bağışlanmamı dilerim

Sana zorsa yanmaya razıyım

Kolaysa affı esirgeme

Hayat boş geçti

Geri kalan korkulu

Her adımın dolu olsa 

İşe yaramaz katında

Biliyorum

Bağışlanmamı diliyorum

A. Cahit Zarifoğlu

 ≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈

Hiç tükenmeyeceğini sandığımız zaman hazinesinin dibi göründüğündedir pişmanlık.

Kendine yakıştıramadığın işler yaptığındadır.

Bir anlık öfkene yenik düştüğünde...

Nefsinin kahkahalarını işittiğinde...

Ya da başaramadığında, güçsüz kaldığında, zannettiğin kadar kavi olamadığında...

İçindeki ses senin duymak istemediğin şeyler söylediğinde, dahası sen onun haklı olduğunu bildiğinde.

Senin içindedir, ta içinde.

Başkası ise pişmanlığının öznesi, onun gözlerinde değil fakat aynaya baktığında kendi gözlerinde gördüğündedir; dönüştüğün kişide, yeni kimliğinde.

Artık sırtında taşımak zorunda olduğun yükün, senin cezan, hatanın neticesi.

Pişmanlık...

Ve bir adım ötesi; pişmanlığının idrak edilmemesi. Kabul görmemesi. Önemsenmemesi. Kendi ellerinle kazdın bu kuyuyu kendine, çıkmak için kimseden yardım isteyemeyeceğini bilmelisin. Kendi hatanın cezasını, pişmanlığınla çekmelisin.

Kırdığın kalpler Allah’a bağlı direk, kesintisiz bir hat ile. Seninki de bağlı, ama kendi affını dilemeden önce o kırıkları onarman gerek artık. Hattını zayıflattın...

Affedilmek için önce affetmek gerekir. Lakin kullar, kendi nefsaniyetleri içinde, Yaratıcıları kadar affedici olamazlar. Nasıl affedileceksin?

Kendini nasıl affedeceksin?

Ya hangisi daha kötü: Pişmanlık duymanı gerektirecek bir şey yapmak mı, pişmanlık duymak mı, yoksa pişmanlık duyman gerekirken bunun farkında olmamak mı? Af dilemen gerekirken kendini pir-i pak sanmak mı? Yaptığın hatadan mı, hatayı fark etmeyişinden mi daha çok müteessir olmalısın?

Suçu hep kendine mi aramalısın? Kendine kabahat bulmak mı daha acımasızca, yoksa kabahatini görmemek mi?

Sorular... sorular... cevaplar değişir. Hissedilen şey değişmez. O içindeki ağır hüzün seninledir artık. 

İşte böyle, pişmanlık... alnına çalınan bir leke, yüzünde bir yara izi, kırık bir kol, kesik bir bacak, ya da ağarmış saçlar ve zayıf kemikler... ihtiyarlık misali, pişmanlık her yerini sarıp seni ele geçirdi, geri gelmeyecek artık gidenler. Ellerinle itelediklerin... göz göre göre, bile bile harcadığın, tükettiğin zamanın gibi.

≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈

Zamanın bolluğu seni yanıltmıştır, peki ya darlığı? Sıkışmışlık, her şeye yetişememek ve zamana karşı yarış da bir o kadar tehlikelidir esasen. Telaş ve koşuşturma arasında boğulurken, nefes alman zorlaşacak ve belki de sonunu hesab edemediğin adımlar atacaksın. Hayatının en önemli kararlarındaki hatalarına sebeb, kendini köşeye sıkışmış hissetmen olacak. Baskı altındaki sen doğru oturup eğri konuşacak, belki de sadece üç beş dakika sonrası kendine yakıştıramadığın sözler sarfedeceksin. Bu çağın hastalığı endişe ve kaygıların arttıkça normal davranabilme özelliğini yitirebilirsin. Hele de sana emanet olarak verilmiş evladının ''Anne, lütfen biraz sakin olur musun?'' ikazıyla karşılaştığında afallama sırası sendedir. Ya da sekiz yaşındaki afacan karşına geçip ''Anne, beş yaşındayken halıya bal döküp şekil çizdiğimde neden o kadar kızgın görünüyordun?'' cümlesi vicdan azabı eşliğinde buruk bir gülümsemeye yol açar.

Gece başını yastığa koyduğunda ''ne olurdu şu tarla yüzünden halamla kötü olmasaydım; eşimi annesinden sebeb darıltmasaydım; gürültü yüzünden üst komşumu sıkıştırmasaydım; bugün müşteriye defolu mal satmasaydım...'' gibisinden uzayan keşkelerle boğuşmak ne kadar yorucu. Hayat hikayelerini ibret nazarıyla dinlersen şayet, ademoğlu ya diken batası dilinden ya kör olası inadından ya da incir çekirdeğini doldurmayan şeylerden sebeb hayıflanır, kahırlanır da velakin fayda etmez artık. Üstad Necip Fazıl'ın muhteşem ifadesiyle; ''Sonunda eyvah diyeceğin şeye başında eyvallah deme. Pişman ol fakat pişman ölme....''

Yapıp ettiklerinin yanında bir de elinde imkan varken yapamadıklarına dövünürsün. Yaralı bir gönlü avutamadınsa, bir kalp sızısını dindiremedinse, bir garibin önünden öylece geçip gittinse, haksızlığa karşı sustunsa, kötülüğe geçit verdinse, insanlığın selameti için çırpınmadınsa ve hiç olmazsa dua etmedinse otur ve kendine ağla. Ağla ki belki affolunursun.

≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈

Ey Can,

Ruhun ve bedenin kimi zaman dünyanın hayhuyundan yorgun düşer de dengen bozulursa acele etme. Evvela senden yaşça ve yolca büyüklerinin limanına sığın; onlarla istişare et ve bu güzel insanlara danış. Özüne ve sözüne güvendiğin dostlarınla dertleş, halleş. Sevdiklerinde gözünü gönlünü dinlendir. Bismillah de ve yola düş. Şayet dirilerin nefesi seni selamete çıkarmamışsa yolunu bir kabristana düşür de toprağın bağrından gelen sesleri dinle. Bak İmam Gazali sana sesleniyor; ''Mezardakilerin pişman oldukları şeyler için, dünyadakiler birbirini kırıp geçiriyor.''

...

Yeniden başlayabilseydim eger,yalnız mutlu anlarım olurdu.

Farkında mısınız bilmem. Yaşam budur zaten.

Anlar, sadece anlar. Siz de anı yaşayın.

Hiçbir yere yanında su, şemsiye ve paraşüt almadan,

Gitmeyen insanlardandım ben.

Yeniden başlayabilseydim eger, hiçbir şey taşımazdım.

Eger yeniden başlayabilseydim,

İlkbaharda pabuçlarımı fırlatır atardım.

Ve sonbahar bitene kadar yürürdüm çıplak ayaklarla.

Bilinmeyen yollar keşfeder, güneşin tadına varır,

Çocuklarla oynardım, bir şansım olsaydı eğer.

...

Jorge Luis Borges - Anlar

Ne güzel; geriye dönüp bakınca hayıflandığımız ertelenmişliklerimiz olmamışsa... Mesela ciğerparelerimizi büyütürken günün tüm yorgunluğuna rağmen akşam yatarken sonu güzel biten masallar okuyup, birlikte tüm çocuklar için dua etmişsek. Yarın gelecek misafirin telaşına aldırmadan halıların üzerine yayılıp boyaların renkli dünyasına girmişsek. Kirlenir de bana iş çıkar düşüncesine itibar etmeden, kumdan kaleler yaparak zevkten dört köşe olan evladımıza bakıp mutlu olmuşsak. "Ortalığı batırırlar, olmaz efendim" yerine yaparak öğrensinler diye haftasonları maaile cızlama işine girişmişsek.

Ne güzel... Beş yıldızlı otelde kalmaya bütçem elvermiyor diye sızlanmak yerine küçük çaplı seyahatler planlayabilmişsek. Sevdiklerimizle göl kenarında günübirlik pikniklerde doyasıya koşup eğlenmişsek, doğa yürüyüşlerinde dert anlatmak yerine ağaca çiçeğe bakıp tefekkür etmişsek, çimenlerin üzerine eski bir kilim atıp kestiğimiz karpuzumuzla hararetimizi soğutmuşsak. Şimdi kim uğraşacak bu işlerle demeyip, çocukların arkadaşlarıyla tarih ve kültür gezileri başlatmışsak.

Ne mutlu...  İlk adım ondan gelmeli fikrini rafa kaldırıp selamlaşan, tanışan, kaynaşan biz olmuşsak. Nefsimize zor gelse de, dostumuzun kötü gününde sıvışmak yerine yanında olmuş ve desteklemişsek. Layık mı değil mi düşüncesine kafa yoracağımıza, muhatabımıza sözün en güzeliyle hitap etmişsek. Kıskançlığın esiri olmadan tüm güzel işlerde insanlara omuz vermişsek, işlerini kolaylaştırmışsak. Hak ediyor mu kısmıyla ilgilenmeden gıyaben hayır duada bulunmuşsak.

Ne büyük kazanç... "Aceleye ne gerek" diye bas bas bağıran iç sesimizi kısıp, ikramda, izzette, sadakada elimizi çabuk tutmuşsak. Yarına bırakmadan hayrımızı hasenatımızı vermişsek. Verirsek azalır korkusuna yenilmeyip, paylaşmayı bir meziyet edinebilmişsek. Hiç olmadı "dostuna bir gül ver, gül de yoksa bir gülüver" diyen Mevlana'ya kulak kesilmişsek.

Ne gam... Yaşımıza aldırmadan kabiliyetimizi ortaya çıkaracak adresler bulup sıkıca sarılmışsak. Şimdi değilse ne zaman diyerek belki de senelerce ara verdiğimiz hedefimiz için yeniden bileylenmişsek. Çok geç artık diyenlere inat her gün biraz daha çok çabalamışsak. Mesleğini paraya tahvil edenlerin dünyasında insanlığa hizmet etmeyi mukaddes ve aziz tutmuşsak.

Ama bütün bunları yapamamışsak, ve yeni farkediyorsak zamanın geçtiğini, ve bizim ufak tefeklerin kusursuzluğuyla ilgilenirken gerçek hayatı çentiklediğimizi daha yeni anlamaya başlamışsak... ertlenmişlerimiz varmış ise meğer, kendimizde gördüğümüz ve değiştirmek istediğimiz şeyleri çocuklarımıza genetik bir miras gibi işlediğimizi görüyorsak... yavaş yavaş gözümüzü açıp gördüğümüz manzara, aslında görmeyi arzu ettiğimize benzemiyorsa... biz de herkes gibi olmuşsak neticede...

Buna rağmen çok geç değil manzarayı değiştirmek için. Özür dilemek için kendimizden ve sevdiklerimizden, yeni bir sayfa açmak, yeni bir kişi olmak için geç değil, yanımızdakileri de değiştirmek için, gökyüzünü daha mavi, hayatı daha tatlı yapmak için... fakat cesaret, kararlılık gerek; nefsi kenara koyup önce küçülmek, böylelikle büyümek gerek. "Ben yanlış yaptım" diyebilmek, çok önemli olduğunu düşündüğümüz şeyleri çöpe atıp gerçek önemlileri öne çekmek, kabullenmişlik perdesini açmak, ruhumuzu havalandırmak...

Keşkeye yer yok bizim hayatımızda, anlayışımızda. Keşkelere yer açmamak gerek demek ki, keşkeyi önceden görüp savuşturmak gerek, basiretli olmak gerek. Bu, saadetli olmak demek...  

Merhaba,

Bütün annelere...

İlk kundağın

Ben oldum, yavrum;

İlk oyuncağın

Ben oldum.

Acı nedir

Tatlı nedir... bilmezdin

Dilin damağın

Ben oldum.

Elinin ermediği

Dilinin dönmediği

Çağlarda, yavrum

Kolun kanadın

Ben oldum

Dilin dudağın

Ben oldum.

Belki kıskanırlar diye

Gördüklerini

Sakladım gözlerden

Gülücüklerini...

Tülün duvağın

Ben oldum!

Artık isterlerse adımı

Söylemesinler bana

'Onun Annesi' diyorlar...

Bu yeter sevgilim bu yeter bana!

Bir dediğini iki

Etmiyeyim diye öyle çırpındım ki

Ve seni öyle sevdim sana

O kadar ısındım ki

Usanmadım, yorulmadım, çekinmedim

Gün oldu kırdın...

İncinmedim;

İlk oyuncağın

Ben oldum.. Yavrum

Son oyuncağın

Ben oldum...

Layık değildim

Layık gördüler

Annen oldum yavrum

Annen oldum!

  

Delirtiyorlar değil mi ah bu çocuklar... Hem birbirleriyle kavga ediyorlar hem sizinle. Hep aynı şeyler, ne kadar sıkıcı oluyor bir süre sonra. Keşke biraz daha söz dinleseler, “yavrum otur yerine dersini bitir” deyince derslerini yapsalar, “bekliyoruz işte napalım bak ben de seninle beraber bekliyorum” diyince can sıkıntıları bitiverse. Ama öyle dümdüz söylemekle olmuyor işte suyuna gitmek gerekiyor çocukların. Tecrübelerimizden faydalanalım birbirimizin, dayanışmak gerek malum:

Çocuklar üç beş dakika geciken servisi bekleyemiyor mu? Neden yerlerinde durmaları için ha bire uyaralım? Servisin geleceği istikamete doğru yürüyün, hem zinde kalırsınız hem başağrısından kurtulursunuz. Hastanede randevunuz var ancak çocuklar mızmızlanmaya mı başladılar? Sizi de ter mi bastı? Çalıştırın kafanızı. Verin ellerine kalem kağıt size ambulans çizsinler, hastaları saysınlar, hemşirenin kaç yaşında olduğunu tahmin etsinler. Olmadı ayak üstü hasta-doktor oyunu başlatıverin. Havalimanındasınız, uçağınız üç saatlik rötar yaptı. Sıkıntıdan patlayacak veletlerle uçakların motor gücünden, hızından, kokpit kurallarından heyecanlı bahisler açın. Çocuklar erkekse konuyu mutlaka savaş uçaklarına getireceklerdir. Kızsa hosteslerin zerafetine. Bu arada Galata kulesinden uçmaya teşebbüs eden Hezarfen Ahmet Çelebiyi rahmetle anmadan geçmeyin.

   Kardeşler birbirine mi girdi? Beyhude uğraşmayın hakem olmaya, ara yerde ziyan olursunuz mazaallah. Yaş seviyeleri ve durumun vehametine göre Barış Mançodan “domates, biber, patlıcan” dinletebilir yada çok sevdikleri bir yiyeceği “bakın elimde ne var, kim ister bundan” cümlesiyle dikkatlerini başka bir alana kaydırabilirsiniz. İşe yaramadı mı? Elinizde bebeklik patikleri “ayy bu minnacık patik senin ayaklarına oluyor muydu, inanmam” gibisinden bir numarayla gündemi değiştirebilirsiniz.

    Yağmur yağıyor, dışarısı çok soğuk ve “hayat ne kadar sıkıcı” diyenler mi var? Şimdi içinizden “Be hey nankör, yediğin önünde yemediğin arkanda, bu ne sıkıntısıymış böyle” demek mi geliyor. Vazgeçin, bu bir işe yaramayacağı gibi meselenin büyüyüp herkesin canının daha çok sıkılmasına yol açar. Haydi iş başına. Yığın önlerine maydonoz, dereotu ayıklasınlar; varsa ceviz, fındıkla devam edin. Hem yesinler hem iş görsünler. Susuz kalmış çiçekler, sofraya konacak tabaklar, makineye yerleştirilecek bulaşıklar, katlanacak çamaşırlar var daha. Yoksa hala siz mi çorapların çiftini buluyorsunuz. İşte bu olmadı...

    Diyelim ki anlaşmaya göre çocukların her gün otuz dakikalık 'teknoloji saati' var. Sürenin sonunda itirazlar, isyanlar mı başladı? Kendini yerden yere atanlar yada tepinenler mi var? “Haydi süre bitti gençler” demekten gına mı geldi? Her gün çekilir işkence değil. Asabınız da bozulur, sinirden gözünüz de seğirir. Ama annelik sükûnettir unutmayın ve derhal çözüme yoğunlaşın. Yeni anlaşmaya göre alarm kurulacak ve sesi duyan bir kaç dakika içinde tableti en emin varlık olan anneye teslim edecektir. Bir not düşelim; çocuklar evdeyken siz dışarı çıkacaksanız bazı şarj aletlerini çaktırmadan çantanıza koyunuz.

Ödev bitecek, akşam olmuş, yemek saati yatma saati birbirine girmiş, sizinki hâlâ mızmızlanıyor değil mi? “Hadi artık bitir şunu” diye çırpınmak yerine azıcık rol yapma kabiliyetinizi konuşturup sanki çok eğleniyormuş gibi tezahürat yapmaya başlayın; her yazılan satırda, her çözülen problemde sevinçle alkışlayın... en azından kavga etmemiş olursunuz! 

 Hasılı kelam analık zor zenaat; ellerinize bırakılmış malzemeden bir usta titizliği ve marifetiyle en güzelini ortaya çıkarabilmek gerek. Ziyan etmeden, hırpalamadan, kırıp dökmeden yapabilmek ise zerafet ister, maharet ister ama en çok da sabır ister. Bu sabır, kendini çocuklarına değil ancak hakka ve hakikate adamış annelerin hulus-i kalb ile çektikleri Ya Halim,Ya Vedud, Ya Muheymin, Ya Gaviy, Ya Mümin, Ya Selamlarla beslenecektir. Bir de anne Ya Şehid ismini işaret parmağıyla evladının eline dokunarak yirmi bir defa okursa,çocuğun kendisini kontrol etmesine ve mülayimleşmesine faydası olacaktır işaallah. Esmalar sırlı bir hazinedir,edebince istifade etmek hayrımızadır. Ya Kerim, bizlere bildiğimiz ve bilemediğimiz nice nimetleri ikram eyle... Ya Mucib,tüm anaların hayır dualarını kabul eyle... Ya Hafiz,ümmeti Muhammedin evladını tüm kötülüklerden muhafaza buyur... Amin.

************

Hatice Abla Köşesi

Hatice Abla'nın beş nev'i şahsına münhasır evladını ayrı ayrı ne inceliklerle büyüttüğünü anlatmaya internet yetmez. Ama belki şunu söylemek yeter: Hatice Abla çocuklarının hepsini birden de yanına alsa, misafirliğe gittiği evde hiçbir rahatsızlık hasıl olmazmış. Bu durumda şöyle bir dua edelim: "Allahım bize de Hatice Abla'nın basiretinden ve ferasetinden ve sabrından ve gönül genişliğinden ver; bizi de evlatlarımıza karşı sükunetli bir liman kıl." Amin!  

Not. Kullandığımız resimleri internetten bulduğumuzu tekrar belirtelim.

Merhaba,

Öfkesini yenebilen güçlü pehlivanlara...

Bütün ebeveynler çocuklarını en güzel şekilde yetiştirmek ister. Fakat bir anne iseniz, hele de çok çocukluysanız işiniz zor demektir. Onun dersi bunun ödevi, yemeği, çamaşırı, arkadaşı, götürdüsü getirdisi... hiç de kolay olmayan, bitmek bilmeyen bir rutin. Sonuçta insansınız ve bir yerde kendinizi kaybedebiliyorsunuz. Düşünün gün içindeki yoğunluğunuzdan sonra akşam okuldan eve gelmiş bir sıkıntısını anlatmaya çalışan abi, diğer yanda birbiriyle didişen iki kardeş, bir de tuvaletten “annneeeee geeel!” diye bağıran küçük kardeş, ve yetiştirmeye çalıştığınız akşam yemeği... her şey sizin infilak etmeniz için uygun halde. Sonuçta siz de Müfettiş Gadget değilsiniz, ve ahtapot gibi kollarınız da yok. Oracıkta patlayıverirsiniz kendinizi tutamayıp. Kime? Tabi ki en olmaması gereken kişiye; ağzınızdan çıkacak bir sözle yardım bekleyen ergen çocuğunuza. Sonrası malum; sizde büyük bir pişmanlık, “ah azıcık daha tutsaydım kendimi” duygusu, krizden nasibini alan diğer kardeşler, vs... Benzeri bir tablo gözünüzün önüne gelivermiştir sizin de.

“Bir anne olarak benim en çok öfkelendiğim şey çocuğumun internetten dadısı, facebooktan arkadaşı ve her şeye evet diyen bir babası olması” diyor bir arkadaşımız. Belki biz günümüz annelerinin en çok canını sıkan şey çocuklarımızın en güzel zamanlarını bilgisayar başında geçirmesi. Bilgiye, eğitimlerine sağladığı katkı ayrı, fakat istisnasız şekilde bütün çocukların internet başında geçirdiği fazladan zaman hem üzüyor hem de yeni öfke ortamları hazırlıyor. Ergen yaştaki çocuk öfkeye dünden hazır; akraba ortamlarından uzakta, vakit geçirecek eşi-dostu da olmayan çocuk kendinin merkezde olduğu dünyasıyla gerçek dış dünya arasında kaldığında sinirlenmek ve sinirlendirmek için sayısız sebep bulabiliyor.

Zaten en yakınımızdakilerle en çok didişiriz. Hele hayatı yeni tanıyan ve hızla büyümeye çalışan çocuklarımızla nedenli-nedensiz bir uyuşmazlık kısa sürede çatışmaya dönüşüverir. Tatlı başlayan sofra muhabbetlerimiz bir hışımla sona ererken, az evvelki huzurumuz birkaç cümleyle dağılıvermiştir. Sakin kafayla düşündüğümüzde ise onlar bizim canımız ciğerimizdir, lutfedilmiş emanettir; az evvelki kızgınlığımız ise son derece anlamsızdır. Aslında üst üste pek çok şey yaşanmıştır, içimize attığımız ya da bastırdığımız duygular birikmiştir, kartopunun yuvarlana yuvarlana büyümesi gibi gümbür gümbür yıkıp geçmiştir herşeyi. Sonrası malum. 

Oysa ki ebeveyn olarak bizler daima sakin kalmaya azami özen gösterip, acizlik ve çaresizlik illetine teslim olmamalıyız. Belki de en önemlisi karşılaştığımız sıkıntıya değil de çözüm yollarına yoğunlaşabilmektir. Aksi taktirde öfkemizin ardından gelen tartışma bir kuvvet gösterisine dönüşüp işler sarpa saracak fakat birkaç saat sonra bir pişmanlık derinden derine katmerlenecektir. Hallolmamış mesele ise geçici bir süreliğine rafa kaldırılacak; zihnimizin bir köşesinde çivi vazifesi yapacaktır.

Her evde vardır kriz anları. Yukarıda bahsi geçtiği gibi anında patlamaktansa çözümle üretmeye, kendi kendimize düştüğümüz hatalardan ders almaya çalışalım, sakinleşmenin bir yolunu bulalım. Mesela öfkeyi dindirmek için kimimiz içinden 10’a kadar sayar, kimi elini yüzünü yıkar, kimi ortam değiştirir. Belki en etkili çözüm sürekli kendimize sabrı ve o anki krizin de diğer her şey gibi bir sonu olduğunu telkin etmektir. Keseceğimiz cezayı, sitemkâr sözleri, kahırlı konuşmaları on-onbeş dakika erteleyebilmek hepimizin hayrına olacaktır. Bu arada bebeklik fotoğrafına bakalım, ilk giydiği patiklerine dokunalım, eğri büğrü yazısıyla “anne seni seviyorum” yazdığı notunu okuyalım. Daha olmadı o bizi deli eden çocuğumuzu gelecekte babayiğit bir adam ya da hoş bir hanımefendi olarak tahayyül edelim. Öfkeyle kabaran bir deniz olan yüreğimizi sımsıcak duygular saracak ve o zaman daha makul davranışlar sadır olacaktır bizden.   

Kızgın olduğu anlarda neden kızdığını belli etmekle birlikte öfkesine yenilmeyen bir ebeveyn, çocuğuna kişiliğini sağlamlaştırmak suretiyle en büyük hediyeyi vermiş olacaktır. Tüm pedagogların anlaştıkları bir husus ebeveynlerin çocukların karşısında kararlılıkla durması hususu; fakat bu sadece bir kez hayır dediğimiz bir şeye daha sonra evet demememiz anlamına gelmiyor. Karşısına çıkan engellerden, tersliklerden yılmayan, kızdığında öfkesine yenilmeyen, kendine hakim olan bir ebeveyn figürü olarak çocuğumuza örnek olmamız gerekiyor. Öfkelenip sağa sola saldıran, Donald Duck (http://www.youtube.com/watch?v=x39-AgyU3Xg) gibi tepinen bir anne ya da baba hiçbir çocuğun işine yaramaz.  

Hepimizin yoğun günlük programlarımızdan sonra akşam dinleneceğimiz vakitlere can attığımız bir gerçek. Ödevini yapmayan, yemeğini yemeyen, üstünü giyinmeyen, uyumayan, her şeye itiraz eden bir çocuk ya da çocuklar elbette sabır imtihanı oluyor. Ama onların açısından bakınca; o da yoğun bir günden sonra evine gelmiş, canının istediğini yapmak istiyor, dinlenmek istiyor, bütün gün okul zilinin emrine göre hareket ettikten sonra biraz kafasına göre takılmak istiyor, bütün gün ders yaptıktan sonra artık ödev yapmak istemiyor. Bizim kendi yorgunluğumuzun sebebi de o değil neticede, akşam dörtte beşte eve gelen bir çocuğun anne ya da babasının yorgunluk sebebi olması mümkün değil. O halde çocuklarımıza evdeki işgalcilermiş gibi, huzurumuzu kaçırmak için uğraşıyorlarmış gibi davranmayalım. Stresli büyükler olabiliriz, ama onların bunda bir suçu yok. Bütün bireyleri sabah sağa sola dağılan ve tüm enerjisini dışarıda tüketen aile akşam olup eve toplandığında birbirinin huzur kaynağı olsun, anne-baba ve çocuklar birbirinde dinlensin, rahatlasın sakinleşsin. Bunun için çaba gösterelim. Bu konuda göstereceğimiz sebat çocuklarımıza da yansıyacak, onlar da eninde sonunda bu yönde hareket edecektir inşallah.

Bu ayki yazımıza küçük bir hikayeyle son verelim:

“Güneş ve rüzgar, hangisinin daha güçlü olduğu konusunda tartışırlar ve rüzgar:

''Sana benim daha güçlü olduğumu kanıtlayacağım'' der. “Şuradaki yaşlı adamı görüyor musun hani şu üstünde palto olan.Bahse girerim o paltoyu üstünden senden çok daha çabuk söküp alabilirim.” Bu denemeye razı olan güneş bir bulutun arkasına gizlenir ve rüzgar bir fırtına gücüyle esmeye başlar. Ancak rüzgar şiddetini ne kadar artırırsa yaşlı adam da paltosuna o kadar sarınır. Sonunda rüzgar pes edip durulur ve güneş bulutun arkasından çıkarak yaşlı adama sıcakça gülümser. Bunu gören yaşlı adamın yüzünde bir hoşnutluk ifadesi belirir. Paltosunu çıkarır. İddiayı kazana güneş rüzgara: ''Dostluk ve nezaket,her zaman haşinlik ve zorbalıktan daha güçlüdür'' der.”

Selametle kalın...

Hatice Abla Köşesi

Hatice Abla teknolojik bir hanım değil tabi ki, bütün tonton teyzeler gibi o da cep telefonlarına, tabletlere uzaylı icadı gibi bakıyor. Ama geniş ve her yere dağılmış olan ailesini bir arada tutabilmek için bir watsap grubu kurmayı akıl etmiş. O kadar gencin düşünemediğini düşünmüş yani. “Şimdi sabahları herkes birbirine bir selam vermeden güne başlamıyor kızım, böyle çok iyi oldu” diyor. Hatice Abla’ya bir üstün başarı plaketi daha sunup karşısında hazırola geçiyoruz. Bu seferki de irtibat tarifi oldu böyle, hep yemek tarifi olacak değil ya! 

Merhaba,

Kardeşlik ne demektir diye bir kez olsun düşünmüşlere...

Geçen ay kontrolsüz öfkeden, başkasını düşünememek-kendini başkasının yerine koyamamaktan, imanlı kalpte öncelikle muhabbet olması gerektiğinden bahsederken  birden karışan ortalık ve 1400 küsur yıldır ilk kez aralarında fitne zuhur eden Ehl-i Sünnet Müslümanları durumu ortalığı kasıp kavurdu. Böylesi bir tefrika dalaveresi dönerken konumuz mevcut güncel durumla alâkasızmış gibi davranamayız. Gayet sivil anneler olmakla beraber, birbirine öfke değil muhabbet besleyen bir nesil yetiştirme vazifesi üstümüzde olduğundan, yazdıklarımız ve yazacaklarımız da bu yangını söndürmeye yönelik olmalı diye düşünüyoruz. Fitne zamanında atından inenlerden olmamız gerektiği Hadis-i Şerif ile sabit olduğundan, kişisel görüşümüz ne olursa olsun ortada durup barıştırıcı bir rol üstlenmemiz gerektiği aşikâr. Bu minvalde dua ediyoruz; kafası karışan içi kabaran etrafına paranoya ile bakmaya başlayan herkes inşallah huzur bulur, görüşü netleşir, doğruyu eğriyi ayırt eder(iz). Allah basiretimizi ferasetimizi arttırsın, fitne çıkarıp kardeşliği bozmaya kalkışan herkimse Allah onu da ıslah etsin, eğrisini doğrultsun... Amin diyerek kendi kelamımızdan ziyade Allah ve Resulü’nün (sav) kelamını konuşmak üzere söze başlıyoruz inşallah.   

Kâinatın yaratılışında ölçü vardır, insanın duygularında da ölçülü olması emredilmiştir. Kur’an-i Kerim’de 30’dan fazla ayette yaratılışın nasıl ölçülü olduğu, ölçüyü bozanların-taşıranların nasıl kendilerine zulmettiği, Allah’ın ölçüye nasıl önem verdiği anlatılır. Sevgide, nefrette, mal biriktirmede ya da o malı harcamada, evlatlarımıza, eşe-dosta, ana-babaya davranışlarda hep ölçü konulmuş, ifrat ve tefrit konularında uyarılmışızdır. Bunların bazıları kişinin özel yaşamı ile ilgiliyken bir çoğunun toplumsal yaşantımızda büyük etkileri vardır. Son zamanlarda hepimizi üzen hadiselerde mü’min bireyin ölçü konusundaki hassasiyetinin, imanla sağlamlaşmış bakış açısının, ferasetinin önemi daha da gözler önüne serilmiştir.

Müslüman en özel tarifiyle diğer insanların elinden ve dilinden emin olduğu, güvene-selamette olduğu kişidir. Bu şu manaya gelir: kardeşlerimizle ilişkilerimizde biz onlardan ve onlar da bizden incinmemeli. Yunus Emre’nin söylediği gibi, dervişlik incinmemek ve incitmemektir. Demek ki bir hadise cereyan ettiğinde vereceğimiz tepki önce zihnimizde tartılmalı, Allah ve Resulu’nun (sav) ölçülerine göre değerlendirilmelidir. Kendimize soracağımız soru “yapacağım iş söyleyeceğim söz Allah rızasına uygun düşecek mi?” olmalıdır. Zaten öncelikle yaşanan hadise ile ilgili bize bir haber geldiyse bu haberin ya da duyduklarımızın doğruluğu tespit edilmeli, haberi getirenin güvenilirliği sağlam olmalı değil midir? Nitekim Hucurat suresi bu manada müthiş açıklayıcı ve başımıza gelen meselelerde nasıl davranılması gerektiğine dair önemli bir kaynaktır.  Bu durumda inanan bir kişi bu surenin muhteviyatını her daim zihninde hazır bulundurmalıdır. Altıncı ayette “Ey iman edenler, eğer bir fasık size bir haber getirirse, onu 'etraflıca araştırın'. Yoksa cehalet sonucu, bir kavme kötülükte bulunursunuz da, sonra işlediklerinize pişman olursunuz” buyurulur. Demek ki Müslümanlar olarak gereksiz pişmanlıklar yaşamamak için en basit tabiriyle açıktan günah işleyen kişinin fasık olduğunu düşünebilir, davranışlarımızı şekillendiren haber kaynaklarımızı buna göre değerlendirebiliriz. 

“Mü'minler ancak kardeştirler. Öyleyse kardeşlerinizin arasını bulup-düzeltin ve Allah'tan korkup-sakının; umulur ki esirgenirsiniz”
(Hucurat, 10) ayeti, "Canım kudret elinde olan Allah'a yemin ederim ki sizler iman etmedikçe cennete giremezsiniz. Birbirinizi sevmedikçe de iman etmiş olmazsınız. Yaptığınız takdirde birbirinizi seveceğiniz bir şey söyleyeyim mi? Aranızda selamı yayınız!"
(Müslim, îman 93-94. Ayrıca bk.Tirmizî, Et'ime 45, Kıyamet 56; İbni Mace, Mukaddime 9, Edeb 11) hadisi gereğince yaşamamız icab ettiğine göre, geçen ay bahsettiğimiz gibi bir anda kabaran öfkemize, kulağımıza çalınan eğri büğrü havadise kanıp hazin kin ve düşmanlık çukurlarına düşmek bir yana, aksine aramızda muhabbeti arttırmanın yollarına bakmamız icab eder. Bu yollardan biri hadiste de geçtiği üzere selamdır, ve selamı yaymak büyük sevaplardan sayılmıştır. Fetih suresi 29. ayette Allah  “Muhammed, Allah'ın elçisidir. Ve onunla birlikte olanlar da kafirlere karşı zorlu, kendi aralarında ise merhametlidirler” buyurmakta; merhametimizi, sevgimizi öncelikle inanan din kardeşlerimize saklamamızı emretmektedir. Müslüman diğer bir Müslüman hakkında her zaman hüsn-ü zan ile düşünür, zira su-i zanda bulunmak tefrikaya götüren kötü bir yoldur. Hucurat suresi 12. ayette Allah birbirimiz hakkında zanna kapılmamamızı, gıybet yapmamamızı ve kardeşlerimizin gizli yönlerini araştırmamamızı emretmekte, adeta bugün karşılaştığımız manzaraya işaret edip “size birbirinizin özel hayatını kurcalamayın, birbirinize karşı zanla iş yapmayın demedim mi?” diye seslenmektedir. Oturup düşünenler için ayetler ve hadisler bugün yolumuzu aydınlatacak, doğruyla eğriyi ayırt etmemizi ve doğru olanı yapmamızı sağlayacak, neticede tüm inananları kurtaracak ipuçlarıyla dolu değil midir?  

Mü’min basiret ve feraset sahibidir; başkalarını aldatmayacağı gibi, başkalarına da aldanmaz. Mü’min galeyana gelmez, gaza gelmez, düşünmeden hareket etmez, fevri davranmaz. Her işin bir imtihan boyutu olduğunu bilir. Bir söz söylemeden, bir iş yapmadan önce Peygamber Efendimiz’in (sav) hayatına bakar, örnek alır. Misalen, henüz Medine döneminde en azılı münafıklar fitne peşinde koşarken Peygamber Efendimiz (sav) hepsini isim isim bilmesine rağmen hiçbirini açıklamamış, teşhir etmemiştir. Şimdi bakışımızı kendimize çevirelim. Bugünkü Müslümanlara; bize ne oluyor ki birbirimizi hiçbir şey bilmediğimiz halde münafıklıkla yaftalayabiliyoruz? Gerçekten olmuş olan hadiseleri konuşmak bile gıybet olarak adlandırılıp yasaklanmış olduğu halde gerçek olmayan belgesiz ispatsız mesnedsiz hadiselerle birbirimizi nasıl suçlayabiliyoruz? Bu durumda saplantılarımızı, kesin doğru olduğunu düşündüğümüz zanlarımızı, bağlantılarımızı, okuduğumuz gazeteleri, izlediğimiz kanalları, sosyal medyada gördüklerimizi duyduklarımızı her şeyi bir yana koyup en temel kimliğimize geri dönelim; sadece Mü’min olarak ayet ve hadis ışığında bakalım etrafımıza, olanlara. Ondan sonra Allah rızası doğrultusunda ne yapmamız gerektiğine karar verelim, şahsi çıkarımız sıkıntımız düşüncemiz gerçeklerin önüne geçmesin. Biz yönümüzü gerçeğe döndürelim.

Selamet ile, dua ile kalınız.     

Merhaba,

İki düşünüp bir söyleyenlere...

Öfke baldan tatlı mıdır, yutmak ağudan acı mıdır... kızgınlıktan diken diken olmuş dilimize gelen kelimeleri yaydan fırlamadan önce tartmak Himalayalar’ı tartmaktan; öfkemizi püskürmek yerine azıcık soğumasını beklemek Etna’yı söndürmekten zor mudur? Kendimize hakim olmak başkasına latif olmak imkan haricine mi iltica etmiştir? Nedir?

İstanbul’daysanız, Ankara’da, ya da başka bir büyük şehirdeyseniz mecburen trafiktesiniz. Trafikteyseniz, büyük bir imtihanın içindesiniz. Her kontak çevirip yola çıkışta tekrar imtihan ediliyorsunuz. Bir şehir dolusu trafik iksirinden içip Mr. Hyde’a dönüşmüş halim selim mülayim Dr. Jeykill ile uğraşmak zorundasınız (bkz. Robert Louis Stevenson “Dr. Jekyll and Mr. Hyde”). Kendiniz de aslında bir Hyde olmuş olabilirsiniz, haberiniz bile olmayabilir. Bir bakarsınız, sinyal verdiğiniz ve beklediğiniz halde size yol vermeyen taksiciye sövüp saymaya başlamışsınız. Her zaman haklı sizsiniz tabi ki. Diğerlerinin hepsi beceriksiz, acemi, ya da ağzınıza ne gelirse o.

Düşünmediniz ki belki sizi görmemiştir, belki çok üzücü bir haber almıştır aklı başka yerdedir, belki çok yorgundur hastadır, belki saatlerdir trafiktedir bıkmıştır, belki gerçekten acemidir, belki hastaneye hasta yetiştiriyordur; belki de siz aslında trafikteki kötü karaktersinizdir, onun hastaneye varmasını geciktiriyorsunuzdur!  

Belli bir davranışı için kızdığımız kişilerin bu davranış için çoğu zaman geçerli bir sebepleri vardır, ve dinleyecek kadar ya da bir an düşünecek kadar dursak aslında kızmamamız gerektiğini görürüz. Sakin tabiatlı ve ferasetli olmak Müslüman olmanın gereklerinden biridir. Kendini başkasının yerine koyup onun açısından düşünme kabiliyeti “kendi için istediğini kardeşi için istemeyen bizden değildir” Hadis-i Şerif’i ile gönüllerimize nakşedilmiş bir vasıf olmalıdır. Kendimiz için istediğimiz evimize sağ salim varabilmek ise, trafikte başkalarının da istedikleri hedeflere ulaşabilmesini kolaylaştırmamız gerekir mesela.

Konumuz öfke ve kontrolü, ilk akla gelen de tabi ki öfkelenmek için mükemmel bir zemin olan trafik oluyor. Fakat öfke her an yanı başımızda, trafikteki sadece çok bariz bir durum olduğu için öne çıkıyor. Başka örnekler düşünelim öfke için; gündüz içimiz geçmiş uzanıvermişiz ki telefon çalmış mesela; çalacak zamanı buldu diye kızıp dururuz, oysa telefondaki nerden bilecek gün ortasında yatacağımızı! Futbol maçı seyrederken ekran başında yüzü renkten renge girip hırsını ev halkından alan adam, dahası maçı stadda seyredip takımı yenilirse koltukları söküp atan adam mesela; nihayetinde ne geçecek eline bu gümbür gümbür patlamalarla?  

İnsanı bazen bildikleri ama bazen de bilmedikleri korkutur. Hiç tecrübe etmediklerimiz, sonucunu kestiremediklerimiz, mahiyetini kavrayamadıklarımız tedirginliğe; bu da duruma göre öfkeye sebebiyet verebilir. Çocuklarımızın ilk başkaldırışları, hiç karşılaşmak istemediğimiz biriyle aynı ortamda bulunma zorunluluğu, her yöne çekilebilecek muğlak sözler, yapılan anlaşmaya karşı tarafın uymadığını tesbit etmek, bir ortamda bize yöneltilen eleştiri, beklenmeyen bir hareket tokat tesiri yaratır üzerimizde. Evirir, çevirir aynı sahneyi dolaştırır dururuz zihnimizde. ''Niye dedi, nasıl der, ben hak etmiyorum, olmaz asla'' diye köpürür de köpürürüz artık. Tutabilene aşk olsun. Düşündükçe hayıflanır, bir türlü yatıştıramayız kabaran nefsimizi.

Umup da nail olamadığımızda; arayıp da bulamadığımızda; bekleyip de göremediğimizde, çabalayıp da ulaşamadığımızda bir sıkıntı basar. Derken bir de bakmışız ki içimizdeki kazanlar kaynamaya başlamış çoktan. Kızınızın nişanı olacaktır da, yakın akrabadan ''hayırlı olsun'' temennisinin dışında ''bize ne düşer, bir ucundan da biz tutalım'' denmemiştir. Binbir emekle pişirdiğiniz patlıcan kebabını bir solukta yiyenler her nedense ''ellerine sağlık'' demeyi unutmuşlardır. Güzel gelininiz bir günden bir güne sizi arayıp da ''anne, seni çok özledik, haydi gel'' dememiştir. Sular seller gibi çalıştığınız matematik sınavında bilmediğiniz yerlerden sormuştur hoca. 15.15 Kadıköy vapurunu onbeş saniyeyle kaçırmışsınızdır ve okuldan dönecek çocuklarınızın anahtarı yanlarında yoktur!

Ya engellenme, mahrum bırakılma, meramınızı anlatamama halinde nasıl bir haleti ruhiye içine girersiniz? Efendim eve günlük su bardağı lazım ve siz on beş yıllık eşinize danışmadan alamıyorsunuzdur. Tasvip etmediğiniz bir konuda çocuklar babalarından kapı gibi izin kağıdı almışlardır. Eltinizle derteleşirken sarfettiğiniz bir söz allanıp pullanıp başka şekillerde kayınvalidenizin kulağına gitmiştir. Gurbettesiniz ve bir bayramda kendi ailenize gitmeniz hoş karşılanmıyordur. Köşeye sıkışmışlık ve çaresizliğin davet ettiği öfke dört nala yola koyulmuşken ne yapmalı? Kızgın yağ gibi coslayan yüreklere nasıl su serpmeli?

Bir zamanlar insanların daha erdemli olması için nefsiyle başetme usullerini öğreten tasavvufi terbiye verilirdi tekke ve dergahlarda. Hatta mesleği üzerinden gösterilirdi kişiye pişmesi gereken noktaları. Demirciler çarşısında dövülen demir ham nefse işaret eder, ham demir dövüle dövüle şekle girerken usta çırağına kişisel hamlığını gidermeyi de öğretmiş olurdu. Hem meslek icra edilir hem zikir yapılırdı. Bu minvalde spor bile ulvi bir faaaliyete dönüşür; pehlivanlar yada okçular tekkesi gibi ocaklarda  gençler hem ata sporunu öğrenir hem de davranışlarını kontrol etme yollarını  tecrübe ederlerdi.

Öfkelenen bir kişinin bu durumu kontrol altına alabilmesi için Peygamber Efendimiz (sav) ayakta iken oturmayı, geçmezse otururken yatmayı; euzu besmele çekmeyi, ya da abdest almayı tavsiye ediyor. Bu öğütler bir ortak noktaya işaret ediyor; öfke anında bir davranışta bulunmamak ya da bir şey söylememek, öfkeyi soğutmak. Hz. Ali’nin (RA) meşhur tükürük hadisesi, bu öğütler tutulduğunda kişinin kendi nefsini nasıl inanılmaz ölçülerde kontrol edebildiğine bir delil mahiyetinde: bir savaş esnasında Hz. Ali (RA) düşmanını alt etmiş, kılıcını boğazına dayamış kesmek üzereyken düşman artık son nefeste bir hamle daha yapmış olmak için Hz. Ali’nin (RA) mübarek yüzüne tükürür. Hazret bunun üzerine işini bitirmek yerine kılıcını geri çeker, ve adamı öldürmekten vazgeçer. Düşman bu hadise karşısında şaşkına döner, sebebini sorduğunda Hz. Ali (RA) o ana kadar Allah için savaştığını, fakat tükürükten sonra savaşın kendi nefsi ve öfkesi için olacağını, bu sebepten de artık onu öldürmeyeceğini söyler. Son dakikaya kadar düşman olan bu adam, yaşadığı bu tecrübe neticesinde  Müslüman olur. Hz. Ali’nin (RA) davranışı hem kendisini nefsin tuzağından, hem karşısındaki adamı iki cihan bedbahtlığından kurtarmıştır.

Bizim gündelik hayatta yaşadığımız basit öfke durumlarını kontrol altına alabilmemizin de kimlere hangi hayırlar için vesile olabileceğini tahmin edebilir miyiz? Misal ufak bir kaza yaşadık, yolda öndekine azıcık çarptık. Hemen inip bağrış çağrış kıyamet koparmak yerine ilk önce “geçmiş olsun, iyisiniz ya” deyivermenin kime ne zararı olabilir? Bir cemiyette bize laf atan, iğneleyen birine onca milletin içinde cevabı yapıştırmaktansa “lâ havle” çekip başımızı çevirmenin aynı meclis içinde itibarımızı yükselteceği aşikâr değil midir? Hem böyle davranmak daha da derin bir mevzuya, iman sağlamlığına işaret etmez mi? İnsan muhabbet beslediği birine öfkeyle muamele edebilir mi? İman aydınlığı olan bir gönülde muhabbetten öfkeye yer kalabilir mi?

Bu mevzunun teferruatına önümüzdeki ay değineceğiz inşallah. Şimdilik selametle, sükûnetle kalınız...